Nacht- en ploegenarbeid - Berekening van de 'één derde-norm'

Laatste update: 31.08.2015

Berekening van de 'één derde-norm'

  • Wat wordt bedoeld met het begrip 'één derde-norm'?

    De vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid wordt enkel toegekend voor werknemers die, overeenkomstig de arbeidsregeling waarin zij tewerkgesteld zijn, over de betrokken maand waarvoor de vrijstelling wordt gevraagd, tenminste één derde van hun arbeidstijd in nacht- of ploegenarbeid zijn tewerkgesteld. De voorwaarde dat de betrokken werknemer één derde van zijn arbeidstijd in nacht- of ploegenarbeid is tewerkgesteld, wordt de 'één derde-norm' genoemd.

  • Wordt de 'één derde-norm' berekend op uur- of dagbasis?

    De werkgever mag kiezen of hij de ‘één derde-norm’ berekent op uurbasis, dan wel op dagbasis, op voorwaarde dat de werkgever de ‘één derde-norm’ op coherente wijze toepast. Dit houdt in dat de werkgever de ‘één derde-norm’ in de ene maand niet kan berekenen op dagbasis en de andere maand ervoor kan kiezen om de ‘één derde-norm’ te berekenen op uurbasis en dit vanuit het oogpunt van optimalisatie van de vrijstellingsmaatregel.

    Onderstaande voorbeelden verduidelijken de berekening van de ‘één derde-norm’.

    Voorbeeld 1 - Ploegenarbeid


    Een werkgever kan enkel aanspraak maken op de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor ploegenarbeid in de mate dat het werk wordt verricht in minstens twee ploegen van minstens twee werknemers, die hetzelfde werk doen zowel qua inhoud als qua omvang en die elkaar in de loop van de dag opvolgen zonder dat er een onderbreking is tussen de opeenvolgende ploegen en zonder dat de overlapping meer bedraagt dan een vierde van hun dagtaak.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Werknemer X werkt voltijds en zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Werkdagen Aantal te presteren uren/werkdag Aard stelsel
    Maandag 9 Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag 9 Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag 8 Geen nacht- of ploegenarbeid
    Donderdag 6 Ploegenarbeid
    Vrijdag 6 Ploegenarbeid

    Situatie 1: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer ploegenarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 5 2
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 5 2
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 5 2
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 5 2
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (2+2+2+2)/(5+5+5+5+2) = 8/22 = 0,36.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

    Situatie 2: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op uurbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte uren Aantal gewerkte uren waarop de werknemer ploegenarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 38 12 (6+6)
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 38 12 (6+6)
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 38 12 (6+6)
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 38 12 (6+6)
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 18 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (12+12+12+12)/(38+38+38+38+18) = 48/170 = 0,28.

    De werkgever kan de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 niet toepassen.

    Voorbeeld 2 - Nachtarbeid


    Een werkgever kan enkel aanspraak maken op de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nachtarbeid in de mate dat hij werknemers tewerkstelt die overeenkomstig de in de onderneming toepasselijke arbeidsregeling, prestaties verrichten tussen 20 uur en 6 uur, met uitsluiting van de werknemers die enkel prestaties verrichten tussen 6 uur en 24 uur en met uitsluiting van de werknemers die gewoonlijk beginnen te werken vanaf 5 uur.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Werknemer X werkt voltijds en zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Werkdagen Aantal te presteren uren/werkdag Uurrooster Aard stelsel
    Maandag 7 17 uur – 24 uur Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag 7 17 uur – 24 uur Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag 8 17 uur – 1 uur Nachtarbeid
    Donderdag 8 17 uur – 1 uur Nachtarbeid
    Vrijdag 8 17 uur – 1 uur Nachtarbeid

    Situatie 1: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer nachtarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 5 3
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 5 3
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 5 3
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 5 3
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (3+3+3+3)/(5+5+5+5+2) = 12/22 = 0,55.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

    Situatie 2: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op uurbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte uren Aantal gewerkte uren waarop de werknemer nachtarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 38 15 (5+5+5)
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 38 15 (5+5+5)
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 38 15 (5+5+5)
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 38 15 (5+5+5)
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 14 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (15+15+15+15)/(38+38+38+38+14) = 60/166 = 0,36.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

  • Hoe wordt de ‘één derde-norm’ berekend voor een werknemer die deeltijds tewerkgesteld is?

    De ‘één derde-norm’ wordt berekend rekening houdend met de arbeidsregeling waarin de werknemer tewerkgesteld is.

    Onderstaand voorbeeld verduidelijkt de berekening van de ‘één derde-norm’ in het geval de werknemer deeltijds wordt tewerkgesteld.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Werknemer X werkt deeltijds en zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Werkdagen Aantal te presteren uren/werkdag Uurrooster Aard stelsel
    Maandag 6 9 uur – 15 uur Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag 6 9 uur – 15 uur Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag 0 - -
    Donderdag 6 22 uur – 4 uur Nachtarbeid
    Vrijdag 6 22 uur – 4 uur Nachtarbeid


    Situatie 1: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer nachtarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 4 2
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 4 2
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 4 2
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 4 2
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (2+2+2+2)/(4+4+4+4+2) = 8/18 = 0,44.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

    Situatie 2: De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op uurbasis te berekenen

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte uren Aantal gewerkte uren waarop de werknemer nachtarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 24 12 (6+6)
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 24 12 (6+6)
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 24 12 (6+6)
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 24 12 (6+6)
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 12 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (12+12+12+12)/(24+24+24+24+12) = 48/108 = 0,44.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

  • Hoe wordt de ‘één derde-norm’ berekend indien de werknemer in de loop van de maand in of uit dienst is getreden?

    Voor de werknemer die in de loop van de maand in of uit dienst treedt, wordt de ‘één derde-norm’ berekend rekening houdend met de duur van zijn tewerkstelling binnen die maand. Zo zal bijvoorbeeld voor de werknemer die slechts drie weken van de betrokken maand in dienst was, de ‘één derde-norm’ worden berekend op de arbeidstijd die geldt voor de betrokken drie weken en niet over de gehele maand.

    Onderstaand voorbeeld verduidelijkt de berekening van de ‘één derde-norm’ in het geval dat de werknemer in dienst treedt in de loop van een maand.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Werknemer X treedt in dienst op maandag 16 maart 2018 en werkt voltijds. Zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Werkdagen Aard stelsel
    Maandag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag Ploegenarbeid
    Donderdag Ploegenarbeid
    Vrijdag Ploegenarbeid

    De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen.

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer ploegenarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 0 -
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 0 -
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 5 3
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 5 3
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (3+3)/(5+5+2) = 6/12 = 0,50.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

  • Hoe wordt de ‘één derde-norm’ berekend indien de arbeidsregeling van de werknemer in de loop van de maand verandert?

    Ook wanneer de werknemer in de loop van de maand van arbeidsregeling verandert, wordt de ‘één derde-norm’ globaal berekend over de betrokken maand.

    Onderstaand voorbeeld verduidelijkt de berekening van de ‘één derde-norm’ indien de arbeidsregeling van de werknemer in de loop van de maand verandert.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Werknemer X werkt voltijds van 1 maart tot 15 maart 2018 en van 16 maart tot 31 maart 2018 werkt hij deeltijds, overeenkomstig volgend werkrooster:

    Werkdagen van 1 maart tot 15 maart 2018 Aard stelsel
    Maandag Ploegenarbeid
    Dinsdag Ploegenarbeid
    Woensdag Ploegenarbeid
    Donderdag Ploegenarbeid
    Vrijdag Ploegenarbeid
    Werkdagen van 16 maart tot 31 maart 2018 Aard stelsel
    Maandag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Donderdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Vrijdag -

    De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen.

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer ploegenarbeid heeft verricht
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 5 5
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 5 5
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 4 0
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 4 0
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (5+5)/(5+5+4+4+2) = 10/20 = 0,50.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

  • Hoe wordt de ‘één derde-norm’ berekend indien de uitvoering van de arbeidsovereenkomst van de werknemer geschorst werd?

    Indien de uitvoering van de arbeidsovereenkomst wordt geschorst, moet de ‘één derde-norm’ als volgt berekend worden: (A + B) / (C – D), waarbij

    • A = het aantal dagen van effectieve prestaties in ploegen- of nachtarbeid over de betrokken maand
    • B = het aantal dagen waarvoor de uitvoering van de arbeidsovereenkomst werd geschorst en het loon door de werkgever werd doorbetaald en waarop de betrokken werknemer, overeenkomstig zijn arbeidsregeling, zou tewerkgesteld zijn in ploegen- of nachtarbeid, over de betrokken maand
    • C = het aantal dagen van normale arbeidsprestaties over de betrokken maand
    • D = het aantal dagen waarvoor de uitvoering van de arbeidsovereenkomst werd geschorst en waarvoor geen loon werd betaald, over de betrokken maand

    Onderstaand voorbeeld verduidelijkt de berekening van de ‘één derde-norm’ in het geval de uitvoering van de arbeidsovereenkomst van de werknemer geschorst werd.

    Om te bepalen of de ‘één derde-norm’ in hoofde van een werknemer vervuld is, moet per shift gekeken worden of er sprake is van nacht- of ploegenarbeid.

    Situatie 1: Het loon werd tijdens de schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst door de werkgever doorbetaald

     

    Werknemer X werkt voltijds en zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Werkdag Aard stelsel
    Maandag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Donderdag Ploegenarbeid
    Vrijdag Ploegenarbeid

    De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen, maar van dinsdag 10 maart tot vrijdag 13 maart werd de uitvoering van de arbeidsovereenkomst geschorst en de werkgever heeft op deze dagen het loon doorbetaald.

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer ploegen-arbeid heeft verricht Aantal dagen waarop de uitvoering van de arbeidsovereenkomst werd geschorst en het loon werd doorbetaald en waarop de betrokken werknemer, overeenkomstig zijn arbeidsregeling,:
    Zou tewerkgesteld zijn in ploegen- of nachtarbeid Niet zou tewerkgesteld zijn in ploegen- of nachtarbeid
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 5 2 - -
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 1 0 2 2
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 5 2 - -
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 5 2 - -
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0 - -

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    ((2+0+2+2+0)+2)/(22) = 8/22 = 0,36.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

    Situatie 2: Het loon werd tijdens de schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet doorbetaald door de werkgever.

    Werknemer X werkt voltijds en zijn werkrooster voor de maand maart 2018 ziet er als volgt uit:

    Weekdag Aard stelsel
    Maandag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Dinsdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Woensdag Geen nacht- of ploegenarbeid
    Donderdag Ploegenarbeid
    Vrijdag Ploegenarbeid

    De werkgever heeft ervoor gekozen om de ‘één derde-norm’ op dagbasis te berekenen, maar van dinsdag 10 maart tot vrijdag 13 maart werd de uitvoering van de arbeidsovereenkomst geschorst en de werkgever heeft op deze dagen het loon niet doorbetaald.

    Maand maart 2018 Aantal gewerkte dagen Aantal gewerkte dagen waarop de werknemer ploegenarbeid heeft verricht Aantal dagen waarop de arbeidsovereenkomst werd geschorst en geen loon werd doorbetaald
    Week 1 Maandag 2 tot vrijdag 6 maart 5 2 -
    Week 2 Maandag 9 tot vrijdag 13 maart 1 0 4
    Week 3 Maandag 16 tot vrijdag 20 maart 5 2 -
    Week 4 Maandag 23 tot vrijdag 27 maart 5 2 -
    Week 5 Maandag 30 tot dinsdag 31 maart 2 0 -

    De ‘één derde-norm’ voor de betrokken werknemer voor de maand maart 2018 is:

    (2+0+2+2+0)/(22-4) = 6/18 = 0,33.

    Mits naleving van alle andere wettelijke voorwaarden, kan de werkgever de vrijstelling van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing voor nacht- en ploegenarbeid voor de betrokken werknemer in de maand maart 2018 toepassen.

  • Welke schorsingen van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst worden beschouwd als een schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waarvoor het loon wordt doorbetaald?

    De schorsingen van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waarvoor het loon door de werkgever geheel of gedeeltelijk wordt doorbetaald, worden beschouwd als een schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waarvoor het loon wordt doorbetaald.

    Zo worden bijvoorbeeld de onderstaande schorsingen van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst beschouwd als een schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waarvoor het loon – geheel of gedeeltelijk – wordt doorbetaald:

    • de periodes van arbeidsongeschiktheid die het gevolg zijn van ziekte of ongeval en waarvoor de werkgever het loon geheel of gedeeltelijk heeft doorbetaald
    • de jaarlijkse vakantie (1)
    • klein verlet of kort verzuim (het recht afwezig te zijn van het werk, met behoud van loon, ter gelegenheid van familiegebeurtenissen, voor de vervulling van staatsburgerlijke verplichtingen of van burgerlijke opdrachten en in geval van verschijning voor het gerecht)
    • de eerste drie dagen van het vaderschapsverlof

     (1) Wat de jaarlijkse vakantie van de arbeiders betreft, de periodes waarin de arbeider vakantie neemt en tijdens de welke hij vakantiegeld ontvangt van een vakantiefonds worden beschouwd als een schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waarvoor het loon wordt doorbetaald.