Opgelet: wij ontvangen u voortaan alleen op afspraak in al onze kantoren

FAQ sanctieregime Rusland-Oekraïne

Algemeen financiële sancties

  • Wat zijn financiële sancties?

    Financiële sancties zijn beperkende maatregelen die worden genomen ten aanzien van landen, personen of entiteiten met als doel een einde te maken aan:

    • schendingen van de internationale vrede en veiligheid zoals terrorisme
    • de schending van mensenrechten
    • de destabilisering van soevereine staten
    • de verspreiding van massavernietigingswapens.

    Deze financiële sancties maken doorgaans deel uit van een uitgebreider sanctieregime dat ook andere beperkende maatregelen omvat, zoals embargo’s op de uitvoer of invoer van bepaalde producten (vb. wapens, olie, technologieën,…) of beperkingen op het vlak van visums en reizen. De financiële sancties bestaan uit onder meer bevriezingsmaatregelen, het verbod om in bepaalde sectoren te investeren, leningen of verzekeringen toe te staan, de import of export van bepaalde goederen te financieren, etc.

    Financiële sancties moeten door iedereen in België worden nageleefd.

  • Wat zijn bevriezingsmaatregelen?

    Bevriezingsmaatregelen zijn de meest voorkomende vorm van financiële sancties. Ze zijn gericht tegen personen en entiteiten die door de sanctieregimes worden geviseerd en moeten voorkomen dat zij hun schadelijke praktijken kunnen financieren.

    Concreet bestaan bevriezingsmaatregelen uit twee onderdelen:

    1. enerzijds de verplichting om de tegoeden van deze personen of entiteiten te bevriezen.
    2. anderzijds het verbod om aan deze personen of entiteiten tegoeden ter beschikking te stellen.
  • Waar kan ik de geconsolideerde lijst van gesanctioneerde personen en entiteiten terugvinden?

    De meeste sanctieregimes bevatten een lijst van personen en entiteiten op wie bevriezingsmaatregelen van toepassing zijn. Aan deze lijsten worden regelmatig personen of entiteiten toegevoegd of verwijderd. Om een overzicht te bewaren van al de personen en entiteiten die worden geviseerd door de in België geldende sanctieregimes, houdt de Algemene Administratie van de Thesaurie een geactualiseerde en geconsolideerde lijst van deze personen en entiteiten bij die kan worden teruggevonden op de website.

  • Vanaf wanneer moet ik de verschillende financiële sancties naleven?

    De verschillende financiële sancties moeten worden nageleefd vanaf het moment van hun publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie.

  • Kunnen er nog bijkomende sancties verwacht worden?

    De Europese Unie heeft aangegeven bij verdere escalatie van het conflict niet te aarzelen om snel bijkomende sancties te nemen. Deze zouden kunnen bestaan uit het opnemen van bijkomende personen en entiteiten op de sanctielijst, het invoeren van verdere export- en handelsbeperkingen of het loskoppelen van bijkomende Russische banken van SWIFT.

Sanctieregime Rusland-Oekraïne

  • Waar kan ik de verschillende sancties terugvinden?

    Thans is nog geen geconsolideerde versie van de regelgeving beschikbaar. De verschillende wijzigingsverordeningen kunt U consulteren op de pagina ‘sanctiepaketten’ op de website van de Thesaurie.

  • Wat zijn de voornaamste verschillen tussen Verordening (EU) nr. 269/2014 en Verordening (EU) nr. 833/2014?

    Dit zijn de twee belangrijkste verordeningen in het sanctieregime Rusland-Oekraïne.

    • Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen bevat de bevriezingsmaatregelen die gelden ten aanzien van de gesanctioneerde personen en entiteiten (zie artikel 2 en bijlage I).
    • Verordening (EU) nr. 833/2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren bevat alle overige financiële en economische beperkende maatregelen ten aanzien van Rusland.

    Volledigheidshalve wordt ook verwezen naar de volgende verordeningen:

    • Verordening (EU) nr. 2022/263 van de Raad van 23 februari 2022 betreffende beperkende maatregelen in reactie op het besluit van Rusland om de niet onder regeringsgezag vallende gebieden van de oblasten Donetsk en Loehansk van Oekraïne toch als onafhankelijke entiteiten te erkennen en op het besluit van Rusland om troepen naar deze gebieden te sturen
    • Verordening (EU) nr. 692/2014 van de Raad van 23 juni 2014 betreffende beperkingen op de invoer in de Unie van goederen van oorsprong uit de Krim of Sebastopol, als antwoord op de illegale inlijving van de Krim en Sebastopol

Bevriezing van tegoeden en economische middelen

  • Wat is het verschil tussen tegoeden en economische middelen?

    Tegoeden zijn financiële activa en voordelen van enigerlei aard, met inbegrip van, maar niet beperkt tot:

    • contanten, cheques, geldvorderingen, wissels, postwissels en andere betaalmiddelen;
    • deposito’s bij financiële instellingen of andere entiteiten, saldi op rekeningen, schulden en schuldbewijzen;
    • in het openbaar en onderhands verhandelde waardepapieren en schuldbewijzen, met inbegrip van aandelen, certificaten van waardepapieren, obligaties, promesses, warrants, schuldbekentenissen en derivatencontracten;
    • interesten, dividenden of andere inkomsten uit of waarde voortkomende uit of gegenereerd door activa;
    • krediet, recht op compensatie, garanties, uitvoeringsgaranties of andere financiële verplichtingen;
    • kredietbrieven, cognossementen, koopbrieven; 
    • bewijsstukken van belangen in fondsen of financiële middelen.

    Economische middelen zijn activa van enigerlei aard, materieel of immaterieel, roerend of onroerend, die geen tegoeden zijn, maar kunnen worden gebruikt om tegoeden, goederen of diensten te verkrijgen.

  • Wat is het verschil tussen directe en indirecte terbeschikkingstelling?

    Wanneer men rechtstreeks tegoeden of economische middelen ter beschikking stelt van een gesanctioneerde persoon of entiteit, spreekt men van directe terbeschikkingstelling. Dit is verboden.

    Wanneer men tegoeden of economische middelen ter beschikking stelt van een persoon of entiteit die op het eerste zicht niet gesanctioneerde is maar waar een gesanctioneerde persoon of entiteit eigenaar van is of controle over uitoefent, spreekt men van indirecte terbeschikkingstelling.

    Ook dit is verboden. Daarom is het belangrijk om te weten wie de uiteindelijke eigenaar is of de uiteindelijke controle uitoefent over een entiteit waar u mogelijks mee samenwerkt. Zie hiervoor de punten 62 en volgende van EU Beste Praktijken voor de doeltreffende implementatie van beperkende maatregelen.

Uitzonderingen en goedkeuringen

  • Ik heb een contract afgesloten met een Russische persoon of entiteit. Kan ik dit contract (verder) uitvoeren?

    Verordening (EU) nr. 833/2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren stelt verboden en beperkingen in met betrekking tot bepaalde sectoren zoals:

    • Goederen van tweeërlei gebruik (artikel 2)
    • Goederen en diensten die bijdragen tot militaire versterking en de ontwikkeling van de Russische defensie (artikel 2bis en bijlage VII)
    • Energie (artikelen 3, 3bis en 3ter, bijlagen II en X)
    • Luchtvaart en luchtvaartindustrie (artikel 3quater en bijlage XI)
    • Maritieme sector (artikel 3septies en bijlage XVI)

    Uitzonderingen op deze beperkingen kunnen in sommige gevallen worden toegestaan, in het bijzonder voor contracten die voor een zekere datum werden afgesloten.

    Naast de hogervermelde beperkingen, moet men aandachtig zijn om geen fondsen of economische middelen (direct of indirect) ter beschikking te stellen van gesanctioneerde personen en entiteiten (Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen).

    Tenslotte zijn er ook beperkingen op de handelsrelaties met de Krim en Sebastopol (Verordening (EU) nr. 269/2014 van de Raad van 23 juni 2014 betreffende beperkingen op de invoer in de Unie van goederen van oorsprong uit de Krim of Sebastopol, als antwoord op de illegale inlijving van de Krim en Sebastopol) en de separatistische regio’s Donetsk et Luhansk (Verordening (EU) nr. 2022/263 van de Raad van 23 februari 2022 betreffende beperkende maatregelen in reactie op het besluit van Rusland om de niet onder regeringsgezag vallende gebieden van de oblasten Donetsk en Loehansk van Oekraïne toch als onafhankelijke entiteiten te erkennen en op het besluit van Rusland om troepen naar deze gebieden te sturen).

    Tot slot zij ook gewezen op het Decreet nr. 95 van de Russische Federatie dat in werking is getreden op 5 maart 2022. Deze Russische tegenmaatregel bepaalt dat publieke en private schuldenaren in Rusland hun schuldeisers kunnen betalen in Roebel indien deze schuldeiser komt uit een “vijandig land”, dit ten einde de toegang tot vreemde valuta in Rusland te beperken. België werd door de Russische Federatie toegevoegd aan deze lijst.

    Concreet wil dit zeggen dat Russische personen en entiteiten bevrijdend kunnen betalen wanneer zij de betaling van hun contract uitvoeren in Roebel aan de door de Centrale Bank van Rusland vastgestelde intrestvoet. Hiervoor kunnen zij bij hun bank de opening van een zgn. C-rekening in Roebel vragen op naam van hun buitenlandse schuldeiser. Het decreet is van toepassing op betalingen van meer dan tien miljoen roebel per maand.

  • Ik ben advocaat en verleen juridische bijstand aan een gesanctioneerde persoon of entiteit. Hoe kan ik betaling ontvangen voor mijn diensten?

    Goedkeuringen voor de betaling van kosten gemaakt in verband met de verlening van juridische diensten zijn voorzien door artikel 4 van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen bevat de bevriezingsmaatregelen die gelden ten aanzien van de gesanctioneerde personen en entiteiten. 

    Deel minstens de volgende gegevens om uw verzoek zo vlot mogelijk te kunnen behandelen:

    • De verordening en het artikel in kwestie
    • De identiteit van de gesanctioneerde persoon of entiteit voor wie u optreedt
    • De identiteit van de begunstigde, in casu het advocatenkantoor
    • Het bedrag van de gevraagde erelonen of de provisie voor de juridische diensten, alsook het uurtarief van de advocaten werkzaam in het dossier (bv. 100 EUR per uur)
    • De bankrekeningennummers in kwestie o Het mandaat van uw cliënt (engagement letter) op basis waarvan betaling verschuldigd is
  • Kan ik nog betalingen uitvoeren naar of ontvangen uit Rusland?

    Artikel 2 van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen stelt de bevriezing van tegoeden en economische middelen in van de personen en entiteiten die hernomen zijn in bijlage I. Hieruit volgt dat geen betalingen mogen worden uitgevoerd aan deze personen en entiteiten.

    Uitzonderingen op deze bevriezingsmaatregelen kunnen in sommige gevallen worden toegestaan, in het bijzonder voor contracten werden afgesloten vóór de persoon of entiteit in kwestie werd ingeschreven op de lijst in bijlage I.

    Men moet ook aandachtig zijn voor de indirecte terbeschikkingstelling. Is de onderneming die ik moet betalen (gedeeltelijk) eigendom van een gesanctioneerde persoon of entiteit of wordt deze gecontroleerd door een gesanctioneerde persoon of entiteit?

    Een ander aandachtspunt is de Russische tegenmaatregel waarbij schuldeisers uit onvriendelijke landen (waaronder België) kunnen worden uitbetaald in Roebel.

    Ten slotte moet men ook aandachtig zijn dat geen betaling verschuldigd is op basis van een contract in verband met een sector die thans onder export- en handelsbeperkingen valt (Verordeningen (EU) nr. 883/2014, 269/2014 en 2022/263).

Andere financiële beperkende maatregelen

  • Geldt het verbod op verkoop, levering, overdracht of uitvoer van eurobankbiljetten enkel voor fysieke biljetten of geldt dit ook over girale geldoverdrachten?

    Het nieuwe artikel 5.1 van Verordening (EU) nr. 883/2014 verbiedt de verkoop, levering, overdracht of uitvoer van eurobankbiljetten aan Rusland of aan alle natuurlijke personen, rechtspersonen, entiteiten of lichamen in Rusland, met inbegrip van de overheid en de Centrale Bank van Rusland, of voor gebruik in Rusland.

    Dit specifieke verbod heeft uitsluitend betrekking op de verkoop, levering, overdracht of uitvoer van fysieke eurobankbiljetten en niet op girale geldoverschrijvingen in euro.

  • Voor wie geldt precies het verbod om geen deposito’s te aanvaarden boven de 100.000 euro?

    Artikel 5 ter van Verordening (EU) nr. 883/2014 verbiedt het aanvaarden van deposito’s van Russische onderdanen of natuurlijke personen die in Rusland verblijven, of van in Rusland gevestigde rechtspersonen, entiteiten of lichamen, indien de totale waarde van de deposito’s van de natuurlijke persoon, de rechtspersoon, de entiteit of het lichaam per kredietinstelling meer dan 100 000 EUR bedraagt.

    Dit verbod is niet van toepassing op onderdanen van een lidstaat of natuurlijke personen die in het bezit zijn van een tijdelijke of permanente verblijfsvergunning voor een lidstaat.

    Het verbod is evenmin van toepassing op deposito’s die noodzakelijk zijn voor niet aan beperkingen onderworpen grensoverschrijdende handel in goederen en diensten tussen de Unie en Rusland.

  • Hoe zit het met de wisselkoersen roebel – euro?

    Artikel 5.2 van Verordening (EU) nr. 269/2014 verbiedt elke transactie met de Centrale Bank van Rusland waardoor alle transacties met betrekking tot het beheer van reserves en van activa van de Russische Centrale Bank, met inbegrip van transacties met rechtspersonen, entiteiten of lichamen handelend namens, of op aanwijzing van de Russische Centrale Bank, zijn verboden.

    Gezien de Centrale Bank van de Russische Federatie het voorwerp uitmaakt van sancties is haar vermogen om internationaal te opereren, en op die manier mee de oorlog te financieren, zwaar geschaad. Dit heeft echter ook gevolgen voor de koers van de Roebel, de Russische munt, die reeds veel van haar waarde heeft verloren en thans erg volatiel is.

    Hierdoor wordt het enerzijds een pak duurder voor Rusland om te importeren vanuit de eurozone. Anderzijds kan dit voor Europese ondernemingen die in roebels handelen aanleiding geven tot lagere winsten.

  • Welke sancties zijn thans ingesteld tegen Wit-Rusland? Zijn dit dezelfde sancties die ook gelden voor Rusland?

    Verordening (EG) nr. 765/2006 betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Wit-Rusland en de betrokkenheid van Wit-Rusland bij de Russische agressie tegen Oekraïne legt financiële en economische sancties op tegen Wit-Rusland.

    Deze Verordening (EG) nr. 765/2006 stelt beperkende maatregelen vast die vergelijkbaar zijn met die welke zijn opgelegd aan Rusland (Verordening (EU) 833/2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren). Sectoren die aan beperkingen en verboden zijn onderworpen, kunnen niettemin verschillen naar gelang de voornoemde regelgeving.

    Deze verordening (EG) nr. 765/2006 stelt ook de bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten vast (artikel 2 en bijlage I van genoemde verordening (EG) nr. 765/2006), zoals Verordening (EU) 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne in gevaar brengen of bedreigen. Personen met de Wit-Russische nationaliteit worden ook genoemd in bijlage I van genoemde Verordening (EU) 269/2014.

Uitsluiting uit het SWIFT-netwerk en impact van de uitsluiting van Rusland (en Wit-Rusland)

  • Wat is SWIFT?

    SWIFT is een systeem dat wereldwijd gespecialiseerde diensten inzake financieel berichtenverkeer aanbiedt om veilig betalingsopdrachten uit te wisselen tussen financiële partijen zoals banken en aanbieders van betalingsdiensten.

    SWIFT is een privéonderneming die beheert wordt door haar leden, financiële instellingen van over de hele wereld, in het bijzonder banken. SWIFT is dus geen bank of een overheidsinstelling. Aangezien SWIFT een Belgische onderneming is, moet zij de Europese regelgeving naleven.

  • Wat is de impact van een uitsluiting uit het SWIFT-netwerk?

    Als communicatiemiddel is SWIFT de haast onmisbare schakel tussen banken en andere financiële instellingen in meer dan tweehonderd landen.

    Wanneer een bank wordt losgekoppeld van SWIFT is deze niet langer bereikbaar en kan deze geen betalingsopdrachten meer ontvangen. Dit heeft een onmiddellijke impact op de uitwisselingen van valuta en handel van het gesanctioneerde land.

    Enkel de Russische banken die op de sanctielijst staan zijn losgekoppeld van SWIFT in Rusland. Filialen van deze banken in andere landen zijn nog steeds bereikbaar.

Sanctiescreening en rapportering

Hoe moeten financiële instellingen rapporteren aan de Schatkist? Welke gegevens moet deze rapportering bevatten?

Alle personen en entiteiten in de Europese Unie zijn verplicht om de bevoegde autoriteiten te informeren over alle informatie waarover zij beschikken en die de toepassing van de financiële sancties kunnen vergemakkelijken.

Het gaat onder meer om de volgende gegevens in verband met bevroren rekeningen:

  1. Titularis van de rekening
  2. Rekeningnummer
  3. Saldo van de rekening (i.e. de waarde van de bevroren tegoeden
  4. Alle overige nuttige informatie:
    1. Gegevens m.b.t. de identiteit van de gesanctioneerde persoon of entiteit
    2. Gegevens betreffende binnenkomende betalingen op bevroren rekeningen
    3. Gegevens m.b.t. mogelijke terbeschikkingstelling van tegoeden of economische middelen aan een gesanctioneerde persoon of entiteit
    4. Gegevens waaruit blijkt dat gepoogd wordt de bevriezingsmaatregel te omzeilen

Men is ook verplicht om samen te werken met de bevoegde autoriteiten naar aanleiding van de verificatie van deze gegevens. Desgevallend kunnen zij ook gevraagd worden om gegevens te verstrekken m.b.t. homoniemen.